Kind & jeugd
Over deze generatie wordt veel gezegd. Jongeren worden regelmatig aangeduid als “Gen-Z”, met beelden van weinig motivatie, een korte spanningsboog of snel overprikkeld raken.
Kinderen en jongeren groeien op in een tijd waarin veel tegelijk speelt.
Er zijn verwachtingen vanuit school, thuis en de omgeving.
Sociale media speelt een grote rol, prikkels zijn continu aanwezig en vergelijken met anderen is iets dat vaak speelt.
Maar wat zichtbaar is, zegt niet altijd iets over wat er vanbinnen speelt.
Invloeden vanuit het gezin, zoals de dynamiek met ouders of broers en zussen, gebeurtenissen die indruk hebben gemaakt en de veranderingen die horen bij de puberteit, lopen vaak door elkaar heen.
Daardoor kan het lastig zijn om te begrijpen wat er precies speelt en waarom gedrag zich blijft herhalen.
Gedrag laat niet alles zien
Kinderen en jongeren kunnen gedrag gebruiken om afstand te houden of juist nabijheid te zoeken.
Boosheid, terugtrekken, geen motivatie of juist grensoverschrijdend gedrag vraagt om een reactie.
Soms lijkt het alsof iemand aandacht vraagt op een manier die niet helpend is. Maar aandacht blijft aandacht, ook als die negatief is.
Gedrag kan per situatie verschillen. Op school gaat het anders dan thuis of in contact met vrienden.
Wat op het ene moment werkt, kan op een ander moment juist vastlopen.
Gedrag is niet altijd het probleem op zichzelf. Het kan een manier zijn om iets te laten zien wat nog geen woorden heeft.
Er worden gesprekken gevoerd, grenzen gesteld en afspraken gemaakt over hoe het anders moet.
Tegelijkertijd is dat wat vanbinnen speelt, ook voor henzelf niet altijd helder. Er wordt gevraagd om erover te praten, terwijl nog niet duidelijk is waar het precies over gaat.
Daardoor gesprekken oppervlakkig blijven of vastlopen, terwijl het onderliggende niet verandert.
Wat meespeelt, blijft daardoor gemakkelijk buiten beeld. Spanning, overprikkeling, onzekerheid of ervaringen kunnen doorwerken zonder dat dit direct zichtbaar is.
Wanneer het thuis meespeelt
Binnen een gezin beïnvloeden reacties elkaar voortdurend.
Wat de één doet, roept iets op bij de ander en zo kan spanning zich opbouwen zonder dat het direct wordt herkend.
Gedrag kan elkaar aansteken, verschillen tussen kinderen kunnen spanningen geven of er ontstaat juist strijd en onrust binnen het gezin.
Ouders proberen vaak te doen wat helpend is.
Er wordt bijgestuurd, begrensd, uitgelegd of juist ruimte gegeven.
Tegelijkertijd kan het gebeuren dat reacties onderdeel worden van een patroon.
Niet omdat iemand iets verkeerd doet, maar omdat iedereen probeert om met de situatie om te gaan.
Van binnenuit is dat moeilijk te overzien.
Wie er middenin zit, ziet vaak niet meer wat er precies gebeurt en wat het effect is van bepaalde reacties.
Daardoor kan het gevoel ontstaan dat het steeds verder vastloopt, terwijl iedereen juist probeert het beter te maken.
Aanpak
De aanpak van Focuz+ binnen kind & jeugd is niet het direct sturen op “vertel maar wat er aan de hand is”. Kinderen en jongeren hebben vaak al gemerkt dat volwassenen snel iets willen oplossen, begrijpen of veranderen. Juist daardoor ontstaat regelmatig het tegenovergestelde.
Aangepast gedrag wordt laten zien, spanning wordt verborgen gehouden of er wordt gereageerd vanuit boosheid, controle of afstand. Niet omdat iemand niet wil meewerken, maar omdat vertrouwen, veiligheid of overzicht nog ontbreekt.
Binnen Focuz+ wordt daarom eerst gekeken wat nodig is om überhaupt beweging mogelijk te maken. Vertrouwen opbouwen speelt daarin een grote rol. Zonder vertrouwen blijven kinderen en jongeren zich meestal beschermen, aanpassen, afsluiten of reageren vanuit spanning.
Voor ouders of verzorgers kan dat soms voelen alsof er weinig gebeurt of alsof verandering uitblijft. Tegelijkertijd wordt juist daar vaak zichtbaar hoeveel spanning, onzekerheid, wantrouwen of controle er ondertussen meespeelt.
Want zolang een kind of jongere vooral bezig is met zichzelf beschermen, controleren of overeind houden, ontstaat er meestal weinig ruimte om echt iets toe te laten of mee te bewegen.
