Autisme
Autisme is een term die wordt gebruikt voor een breed spectrum aan kenmerken die te maken hebben met hoe iemand informatie, prikkels en sociale situaties verwerkt.
In de afgelopen jaren is de manier waarop naar autisme wordt gekeken veranderd. Diagnoses die eerder los van elkaar werden gezien, zoals klassiek autisme, Asperger of PDD-NOS, vallen tegenwoordig onder de noemer autismespectrumstoornis.
Hoe dit eruitziet, verschilt per persoon en per situatie.
Vooroordelen
Het beeld van autisme klopt lang niet altijd.
Autisme wordt vaak neergezet als iets wat direct zichtbaar is. Iemand die weinig contact maakt, moeite heeft met emoties of zich terugtrekt uit de wereld. Dat beeld wordt ook versterkt door hoe autisme in films en series wordt weergegeven. Personages zijn vaak uitgesproken, opvallend anders of sterk stereotiep neergezet.
In de praktijk ziet autisme er meestal minder duidelijk uit.
Mensen kunnen sociaal zijn, werk hebben, relaties onderhouden en meebewegen met wat er gevraagd wordt. Juist daardoor wordt het niet altijd herkend of serieus genomen.
Dat kan verwarrend zijn. Voor de omgeving, maar ook voor iemand zelf.
Wanneer het niet past bij het beeld dat er bestaat, kan het lastig zijn om het te plaatsen. Soms wordt er getwijfeld aan wat er speelt, soms wordt het gebagatelliseerd en soms blijft het onbesproken.
Schaamte kan daarin een rol spelen. Niet zozeer om wat er speelt, maar om hoe er naar gekeken wordt. Het idee dat het anders is dan “normaal” of dat het iets is wat uitgelegd moet worden.
Daardoor blijft veel wat er speelt aan de binnenkant.
Man en vrouw
Onderzoek laat zien dat autisme bij mannen en vrouwen anders wordt herkend.
De huidige diagnostische criteria zijn grotendeels gebaseerd op hoe autisme zich bij jongens en mannen uit. Daardoor sluiten deze minder goed aan bij hoe het zich bij vrouwen kan laten zien.
Bij vrouwen wordt vaker gezien dat zij zich aanpassen aan hun omgeving. Zij observeren gedrag van anderen, nemen dit over en bereiden sociale situaties voor. Dit wordt in onderzoek ook wel omschreven als camoufleren of maskeren.
Werk, sociale contacten en communicatie verlopen ogenschijnlijk zonder grote problemen. Tegelijkertijd kost dit veel energie en kan er sprake zijn van overprikkeling, uitputting of het gevoel voortdurend alert te moeten zijn.
Omdat het minder zichtbaar is, wordt het niet altijd in samenhang bekeken. Er wordt gekeken naar losse klachten of situaties, zonder dat duidelijk wordt hoe deze met elkaar samenhangen.
Het moment van herkenning ontstaat regelmatig pas wanneer het niet meer lukt om dit vol te houden.
De diagnose Autisme, wat nu?
Een diagnose geeft niet altijd automatisch duidelijkheid.
Voor sommigen valt er iets op zijn plek. Er ontstaat een verklaring voor dingen die eerder niet te begrijpen waren. Tegelijkertijd roept het ook vragen op.
Wat betekent dit concreet?
Wat moet er veranderen?
Of hoeft er eigenlijk iets te veranderen?
Daarnaast kan een diagnose ook iets doen met hoe iemand naar zichzelf kijkt. Het kan opluchting geven, maar ook twijfel of weerstand. Soms wordt het gedeeld, soms juist niet, afhankelijk van hoe er in de omgeving op gereageerd wordt.
Wat daarna volgt, ligt niet vast. Het gaat niet om het label zelf, maar om wat het betekent in de praktijk. Welke situaties energie kosten, waar spanning ontstaat en wat daarin helpend is of juist niet.
Zonder inzicht in hoe autisme doorwerkt in het dagelijks leven, blijft het vaak bij een naam.
Gedrag wordt benoemd, maar niet altijd begrepen.
